El Popola ?inio>E-libroj>

Koloraj humuroj kaj ka?stikaj satiroj

| 2018-12-25
Bookmark and Share

Mao Zifu



Finfine, Sie?ata Fortika?o aperis kiel N-ro 54 de la eldonserio "Oriento-Okcidento" sub a?spicio de UEA! La prezentanto Mark Fettes rimarkigas en la anta?parolo: 


Tiu tradicia divido de la mondo inter "oriento" kaj "okcidento" nun ?ajnas iom eksmoda, sed ?i rolas ?i tie kiel simbolo de ?iuj kulturaj kaj geografiaj diferencoj, kiuj malhelpas homojn kompreni unu la alian. Per la esperantigo de klasikaj kaj modernaj literaturaj verkoj el multaj landoj, ni esperas helpi venki tiujn spiritajn barojn.


Sie?ata Fortika?o ?uste temas pri konfliktoj inter ?ina kaj okcidenta kulturoj, kiuj baris la spiritojn de studentoj revenintaj el eksterlando.


La a?toro de ?i tiu verko, Qian Zhongshu (1910 - 1998), estas originala ?ina verkisto, beletristo kaj tradukisto. Li publikigis esearojn, novelarojn, kaj beletristikajn verkojn, inter ili la libro Sie?ata Fortika?o, verkita en humura kaj satira stilo, estas lia nura romano. ?i priskribas amon, karierojn kaj la vivan situacion de tiama ?ina intelektularo en la komencaj jaroj de la kontra?japana rezistmilito de  ?ina popolo (1931-1945). 


La romano aperis en 1947, kaj estis jam tradukita en plurajn lingvojn, inter ili la angla, la franca kaj la germana. 


Por trafe esprimi embarasojn ka?zitajn de miksado de okcidenta kulturo kaj la lokaj tradicioj, la a?toro mem devas havi la sciojn kaj spertojn kiuj transpasas epokojn kaj landlimojn. Kiel brila studento de la ?ina kaj angla lingvoj, Qian ekstudis en Tsinghua-Universitato en 1929, poste vizitis la universitatojn Oksfordo kaj Parizo. La verko montras la vastan konon de la verkisto pri historioj kaj literaturoj — ?inaj kaj eksterlandaj, nuntempaj kaj antikvaj. Pro la vasteco, Sie?ata Fortika?o plenas de koloraj humuroj kaj ka?stikaj satiroj pri divershomaj malfortoj kaj malvirtoj, rekoneblaj ?ie ?iam por legantoj el ?iuj landoj. 


Tra la libro trovi?as humuroj grizaj kaj nigraj inter vortoj kaj linioj. La a?toro vivis en la ombro de la milito kaj ?irka? li videblis nur morozaj homoj sub la morna ?ielo. ?io tiam estis absurda, malvarma kaj distordita. Kial fari? Ne ?iuj volis batali kunportante armilojn sed iuj e? profitis de tiu krizo de la lando. La ?efroluloj en la romano estas malgranduloj. Anka? la a?toro mem estas malgrava persono. Ili ne povis regi siajn sortojn kaj al ili mankis la respondeco pri la socio. Ili sin intermokis, kaj ricevis kaj fabrikis samtempe mokadon de la historio. Por ili estis konvene vivi siajn vivojn komforte. Sufi?is propraj amo, mono, laboro kaj familio. ?e homoj ?asi realecon en nenieco fari?is modo kaj idealo. Sekve la fini?o estis timo, soleco kaj despero.


Precipe menciinde, ke ?iuj intrigo kaj cirkonstancoj bazi?as sur la milita fono. Sed ?i tie la milito mem ludas la rolon de "spica?o". Iam japanoj kredis, ke blankaj litkovriloj kapablas protekti kontra? efiko de radiado far atombombo. Tion mi legis en libro verkita de japano. Kiu? Mi forgesis. Tiutempe (e? nun!) nemalmultaj ?inoj sin konvinkis/as, ke recitante ?anton oni povas venki naturajn kaj homfaritajn katastrofojn.


Sinjorino Zhang estis budhano, kaj ?i diris, ke ?i recitas dekfoje "?anton de Blanke Vestita Avalokite?varo", petante la bodisatvon beni la ?inajn trupojn per venkoj, kaj ?i aldonis, ke recitado de tiu ?anto estas tre efika: dum la lastfoja batalo de ?anhajo en plej intensa situacio, kiam sinjoro Zhang iris al la kompanio ofici, ?i recitis la ?anton hejme kaj pro tio ?ia edzo neniam trafis vagantajn kuglojn.


?u estus nur iuj ?inoj kiuj ne agis kontra? la milito?


Li estis diranta, kiel li propagandis al francoj pri la militaj aferoj kaj kiom da simpatio li gajnis por ?inio. "Post retiri?o de la ?ina registaro el Nankino, ili ?iuj asertis, ke ?inio ruini?os. Mi diris al ili: 'Dum la milito en E?ropo, ?u via registaro ne formovi?is el Parizo? Sed vi estis la finfinaj venkintoj.' Ili diris nenion pri tio, ve, nenion."


La plumo de Qian ne rekte direkti?as al bataloj, ni tamen legas ofte en la libro pri la korstato kaj konduto de homoj, registaroj. Ne raras skur?ado kun tragika ironio. 


Kaj pri la satiroj mordantaj, multaj legintoj kaj esploristoj faris profundajn studadojn. Kaj faras, faros. Neniam ?esas la temo. Pere de mikromienoj kaj mikroreakcioj, Qian priskribas psikologiojn de la roloj lerte kaj delikate. ?ajnigo de la diro kaj la faro malka?as la perverson de la menso kaj spirito. Kun la aglaj okuloj la a?toro spionas post ia senforma kurteno. Nenio kaj neniu povas eskapi el la observado. Travideblas maskoj, vestoj, langoj, koroj, pa?oj, gestoj, planoj, aran?oj... ?iuj aktoroj agas kiel travideblaj korpoj en karikaturaj filmoj. Sub la skizado de la verkisto ?iu persono montras sian karakteron kaj temperamenton ekde la sursceni?o. Ne necesas tro da inko. La fulma desegno de la konturo lasas la gevirojn diversa?ajn salti sur la papero. En vigleco for de rigida rakonto pulsas etoso ridinda de tempo al tempo, de loko al loko. Kompreneble, tiuj ridinda?oj aperadas ne (nur) por amuzo kaj ?erco sed post ili trovi?as ?isostaj pikado kaj vipado. Ni vidu, kiel la protagonisto Fang Hongjian elpensis pretekston kiam li a?etis falsan atestilon de doktoreco:


Fang pensis, ke la irlandano sendube faras artifikon, kaj ke se li a?etos falsan diplomon por trompi, ?u li ne fari?os trompisto? Sed li estis studento en la fako de filozofio, kaj al flozofi-studanto kelktempe mensogo kaj trompo ne estis malmoralaj. En Ideala Lando de Platono tio estas senkulpigita, ke soldato trompas la malamikon, kuracisto la malsanulon, kaj ofcialulo la popolanojn. La sanktulo kia Konfuceo afektis malsani?i por trompe foririgi Ru Bei, kaj anka? Mengzio simuli?is por trompi re?on Xuan de Qi-regno. La patro kaj bopatro esperas, ke li estos doktoro, kaj kiel filo a? bofilo, ?u li e? a?dacas desaponti ilin? Li supozis, ke a?eti diplomon por trompi ilin estas kiel oni a?etis rangon dum Qing-dinastio a? kiel komercisto de brita kolonio tributis kelkdek mil pundojn al la re?a trezorejo por akiri titolon de aristokrato.


Tiaj frazoj estus nur sprita?oj, ?u? En ili legi?as sarkasmoj tu?antaj pri individuoj nunaj kaj antikvaj, ?tatoj ?inaj kaj okcidentaj. Kia salato akragusta! ?e tio la ?efa rolo sentis nenion alian ol tepidon kontentigan, kio vekas tamen pensadon de la verkinto kaj legantoj. Kiu homo a? kia persono a?dacus deklari ke li neniam trompas?


Por realigi humurojn kaj satirojn, la verkisto uzas ri?ajn retorikajn figurojn kiaj estas komparo, metaforo, parabolo, alegorio, asociado... La artaj trajtoj jam evidenti?as por ?iuj legintoj. Sed ili restas rema?indaj por legintoj, legantoj kaj legontoj. Tuj kiam tiu ?i traduko aperis, amiko, jes, sendube anka? esperantisto, sendis al mi la jenan materialon, ver?ajne de li trovitan en interreto:


En Sie?ata Fortika?o distingi?as tri specoj de rafinitaj komparoj. La unua estas vera adekvata prezento de pejza?o kaj afero; la dua, fre?a mistera komparo de abstrakta menso a? sento kun konkreta objekto, a? inverse; la tria, komika humura satiro danke al la intensa kontrasto je valorgrado inter komparita?o kaj implico. Jen la tri ekzemploj respektive:


1. Kvaza? trempite en oleo, la nokto fari?is diafana?o. En brakumo de la suno, la nokto ne povis montri sian originan formon, kaj eble ebriigite de la suno, ?i ankora? aspektis ru?eta post retiri?o de vesperkrepusko.


2. la lernantino, kiu faris notojn pri la prelego, ?esis skribi kun ru?i?inta viza?o, kvaza?, je lia lasta frazo, ?iaj virgulinaj oreloj jam perdus ?astecon anta? la publiko;


3. Sur la viza?o de sinjoro Li mankis la paro da nigraj okulvitroj kaj liaj grandaj blankaj okuloj ?ajnis sen?eligitaj kuiritaj ovoj.


Fakte, legante la libron ni povas renkonti fekundajn metaforojn kiuj ne enhavas vortojn "kiel", "kvaza?", "?ajnis" ktp. Kaj krome, asociadoj transkultura, transspaca kaj transtempa gvidas nin legantojn droni en la fluo de konscio. La ekzemplo doni?is supre per la cito pri la falsa diplomo.


Aprezante tradukon, oni ne povas ne babili pri la lingva?o. Kia estas tiu ?i traduko de Wei Yida? Imagu, kia defio ekzistas dum la traduko! Se la tradukinto ne posedus lar?ajn sciojn kiel pri la antikveco, tiel anka? pri la nuntempo, kiel pri la okcidento, tiel anka? pri la oriento, li tute ne povus solvi la kompleksan priskribadon de personoj, eventoj kaj objektoj nur uzante ordinaran lingvon de Zamenhof. Aparte malfacile estas trakti mok?ercojn el personaj nomoj, drolaj poezia?oj, antikvastilaj tekstoj, se ne paroli pri pluraj fremdlingvoj. Feli?e en la libron la tradukisto ne enkondukis grandan amason da neologismoj. Li evitis ?inajn speciala?ojn a? per kunmetado de vortoj ?iutage uzataj a? per esprimoj klarigaj a? per proksimaj sinonimoj a? per litoto, e?femismo... 


Ipernity: El Popola Chinio

Facebook: EPC El Popola Chinio

Twitter: El Popola Chinio

WeChat: Skani la du-dimensian kodon por legi EP? en WeChat


Komento

Gastlibro

Kontonomo Anonimulo
No Comments
3d专业版100走势图带连线